Klara Mirecka: Gdyby miała Pani opowiedzieć komuś, kto nigdy nie był na Kaszubach Północnych, czym ten region różni się od innych części Polski — co by Pani powiedziała?
Barbara Mudlaff: Kaszuby Północne ze względu na swoje położenie, a także różnorodność krajobrazową stanowią bardzo popularny cel turystek i turystów z Polski oraz z zagranicy. Takie spoty jak Półwysep Helski (długa na 34 km mierzeja pokryta plażami, roślinnością leśną oraz typowo morską), Zatoka Pucka (obszar 364 km2 w przeważającej części charakteryzuje się małą głębokością, co wpływa na jej popularność wśród adeptów sportów wodnych), Jezioro Żarnowieckie (najlepsze łowisko jeziorne w północnej części kraju), Puszcza Darżlubska, nadbałtyckie plaże tworzą wspaniałą mozaikę środowiska naturalnego.
Na szczególną uwagę zasługują wydmy nadmorskie z pokrywającymi je borami sosnowymi oraz łąki podmorskie. Wartymi wspomnienia są występujące na tym terenie dwa gatunki flory pełniące ważną rolę dla ochrony bioróżnorodności Europy – lipiennik i lnica wonna. Jeśli zaś chodzi o zwierzęcą część spotykanych jest tu mnóstwo ryb, gadów, owadów, ssaków, również ssaków morskich, np. foka szara czy morświn.
Kaszuby Północne są jedynym miejscem w Europie, gdzie krzyżują się trzy główne trasy wędrówek ptaków na naszym kontynencie. Spektakularne migracje odbywają się wiosną i jesienią. To idealne warunki dla osób szukających wyciszenia, kontaktu z naturą czy fotografujących w skupieniu przyrodę.
Dziesięć lat temu stworzyliśmy też Szlak Historii Militarnej Kaszub Północnych. To tematyczny, samochodowy szlak turystyczny, obejmujący miejsca i obiekty związane z dziedzictwem wojennych i wojskowych dziejów powiatu puckiego. Droga wskazuje miejsca znane oraz licznie odwiedzane, np. cypel Rozewie, cypel Półwyspu Helskiego, na równi z obiektami i wydarzeniami stanowiącymi zapomniane skarby dziedzictwa kultury i historii Północnych Kaszub. Trasa obejmuje także Muzeum Obrony Wybrzeża w Helu, Skansen Fortyfikacji i Schron-muzeum „Sabała” w Jastarni oraz zamek-pałac w Krokowej.
Z kolei Szlak Dworów i Pałaców Północnych Kaszub to trasa turystyczna wiodąca przez powiaty wejherowski i pucki. Ukazuje bogactwo historyczne i architektoniczne regionu.
W przeszłości Zatoka Pucka była popularna jeśli chodzi o rybołówstwo, skąd duża liczba portów i przystani rybackich.
Więcej o obszarze można poczytać w naszych przewodnikach.
Kaszuby Północne to region wyjątkowo bogaty przyrodniczo — jakie miejsca poleciłaby Pani turystom szukającym bliskiego kontaktu z naturą?
Kaszuby Północne z Nadmorskim Parkiem Krajobrazowym dostarczają wiele okazji do budowania więzi z naturą i doświadczenia jej piękna o każdej porze dnia i roku.
Wygląd Kaszub Północnych zmienia się z każdym miesiącem.
Dla okresu letniego zarezerwowane są białe noce nautyczne, obłoki srebrzyste, obserwacja ptaków migrujących, zwłaszcza siewek, kwitnienie alej lipowych, lobelii jeziornej czy wiciokrzewu pomorskiego, a nawet podmorskich łąk.
Atrakcje przyrodnicze zmapowaliśmy w serii wydawniczej „Kaszuby Północne na 4 pory roku” w wersji językowej polskiej i angielskiej. Zależało nam na dwujęzycznej wersji, ponieważ doskonale wiemy, że gościmy na naszych terenach osoby z Europy czy Ameryki. W powiecie puckim w roku 2024 udzielono 43006 noclegów turystom zagranicznym (nierezydentom), w tym 14403 Niemcom,10836 Czechom, 2604 Ukraińcom, 1907 Szwedom, 1894 Brytyjczykom, 1867 Norwegom.
Wedle danych GUS odnotowano ogółem 12506 turystów zagranicznych.
Można się też zainspirować konkretnymi miejscówkami, odwiedzając wystawę „Naturalnie, Kaszuby Północne”, która aktualnie znajduje się w Białogórze.
Co roku ogłaszamy Ogólnopolski Konkurs Fotografii Przyrodniczej, gdzie można pochwalić się swoim talentem, utrwalić ulotną chwilę, a przy okazji pokazać innym miejsca warte odwiedzenia. W trzeciej edycji w konkursie wzięło udział ponad 160 osób. Nadsyłane zdjęcia były wykonane etycznie zgodnie z zasadami opracowanymi przez Polski Związek Fotografów Przyrody. Dzięki temu podnosimy świadomość odpowiedzialnego obcowania z naturą, niepłoszenia, nieniszczenia siedlisk etc.
Kolejną inspiracją z licznymi spotami turystycznymi jest album fotografii przyrodniczej „Naturalnie, Kaszuby Północne”, który dostał kilka prestiżowych nagród. Turystyka przyrodnicza jest nam bliska od ponad 8 lat i podejmujemy konkretne działania, aby przybliżać tereny cenne przyrodniczo, ale też je szanować.
Warto także zajrzeć do rezerwatów, które są częściowo udostępniane. To m.in. Babnica, Beka, Białogóra, Bielawa czy Długosz Królewski w Wierzchucinie.
Co, oprócz wspaniałej przyrody, dzieje się jeszcze w tym regionie?
Turystów w region Nordy przyciągają liczne wydarzenia cykliczne. Miłośnicy historii i kultury licznie odwiedzają Festiwal Dworów i Pałaców Północnych Kaszub, który każdego roku organizowany jest w czerwcu.
Jedną z najbardziej unikatowych imprez Kaszub Północnych, wpisaną na krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, jest Sobótka w Jastarni. To wyjątkowy sposób świętowania nocy świętojańskiej. W trakcie imprezy ulicami miasta przechodzi pochód młodych kobiet i mężczyzn (tradycyjnie z rocznika poborowego). Wszyscy uczestnicy korowodu mają specjalne makijaże i stroje. Po przemarszu i podpaleniu beczki zaczyna się zabawa, która trwa do późnych godzin nocnych, albo i samego rana.
Jak bardzo lokalna społeczność czuje się współgospodarzem regionu? Czy mieszkańcy chętnie angażują się w budowanie oferty turystycznej?
Jak najbardziej, mieszkańcy chętnie organizują różne cykliczne wydarzenia. Są to między innymi Kaszubskie Łodzie pod Żaglami w Chałupach/ Kaszëbsczé bôtë pòd żôglamë. Festyn odbywa się w ostatnią niedzielę lipca i jest organizowany od blisko 40 lat. Podczas imprezy można podziwiać regaty tradycyjnych łodzi rybackich, poznać kulturę kaszubską i rybackie rzemiosło. Prezentują się regionalne zespoły folklorystyczne i rękodzielnicy. Jest to też świetna okazja, by skosztować lokalnych specjałów i dań kuchni kaszubskiej.
Dni Węgorza w Jastarni – podczas wydarzenia organizowanego przez ZKP/Oddział Jastarnia można zapoznać się z rzemiosłem rybackim oraz życiem codziennym dawnych mieszkańców okolicy. Wśród obowiązkowych punktów programu znajdują się: wyławianie węgorza gołą ręką, walki na bukszprycie i rezowanie pala, a także degustacje tradycyjnych dań z węgorza.
Inscenizacja Bitwy pod Świecinem świetnie koresponduje ze Szlakiem Historii Militarnej. Co roku w pierwszą sobotę sierpnia odbywa się wydarzenie upamiętniające starcie z 1462 roku, w którym polskie wojska pod dowództwem Piotra Dunina pokonały Krzyżaków dowodzonych przez Fritza von Ravenecka. Inscenizacja obejmuje nie tylko samą bitwę, ale także obóz rycerski, pokazy dawnej muzyki i kuchni, oraz inne atrakcje związane z historią.
Jak łączyć promocję regionu z troską o środowisko oraz spokój i prywatność mieszkańców? Czy jest coś, czego nie warto komercjalizować?
Warto budować produkty turystyczne na podstawie zrównoważonego rozwoju, gdzie środowisko naturalne, społeczność lokalna, dziedzictwo kulturowe i biznes są równie ważne.
Województwo pomorskie pracuje nad nowym podejściem w turystyce, mówimy o formie turystyki regeneratywnej, gdzie celem jest aktywne poprawianie warunków społecznych i środowiskowych w odwiedzanych miejscach, pozostawiając je w lepszym stanie, niż przed przyjazdem turystów. Może to być np. wolontariat podczas obozu ornitologicznego, sadzenie drzew, czyszczenie rzek, sprzątanie plaż, zaangażowanie w życie lokalnych społeczności. Przyglądamy się dobrym przykładom z Wysp Owczych i w projekcie ReTour (tutaj partnerem jest Pomorska regionalna Organizacja Turystyczna) twórczo wspieramy powstawanie ofert turystycznych w oparciu o model turystyki regeneratywnej.
Przed obszarem realizacja programu „Norda – Kraina Ptaków”, który ma na celu m.in. przedstawienie jednego z najlepszych miejsc na mapie Europy do prowadzenia obserwacji ornitologicznych. Wszystko to ma się dziać w duchu zrównoważonego rozwoju.
Co rusz organizacja mierzy się z nowymi wyzwaniami w szybko zmieniającym się świecie.
Jakie są dobre praktyki, którymi chcieliby się Państwo podzielić z innymi regionami?
W swojej 25-letniej historii możemy mówić o merytorycznym przygotowaniu i doświadczeniu we wprowadzaniu innowacji w turystyce. Dobre praktyki, z których jesteśmy dumni i niejednokrotnie się nimi dzieliliśmy, to: stworzenie Szlaku Historii Militarnej Kaszub Północnych, a później Militariady, czyli spacerów historycznych, zainicjowanie Festiwalu Dworów i Pałaców Północnych Kaszub, stworzenie ścieżki geocaching w parkach i ogrodach po Szlaku Dworów i Pałaców, organizacja już trzech edycji Ogólnopolskiego Konkursu Fotografii Przyrodniczej z wystawą plenerową, wernisażem, przygotowanie oferty dla wędkarzy.
Chciałam też zwrócić uwagę na ogromne zaangażowanie i poświęcenie prezeski LOTu Kaszuby Północne Marty Balickiej, jastarniczki, która od 20 lat społecznie pełni tę funkcję i wspiera aktywnie działania. Mało tego, jeśli pojawiają się pomysły na inwestycje, które degradują walory przyrodniczo-krajobrazowe i budzą duży sprzeciw mieszkańców, to odważnie zabiera głos w dyskusji publicznej. Bardzo ją za to podziwiam.
Proszę opowiedzieć o Waszych aktualnych projektach. Trwają wakacje, przyjeżdżają turyści z bliższych i dalszych zakątków. Co teraz dzieje się w LOT?
Pracujemy nad czymś, co rezonuje ze zrównoważonym rozwojem, o którym rozmawiałyśmy wcześniej. Właśnie realizujemy projekt „Mental and Sustainable Mindscapes – raising awareness & competences of benefits of intersecting mental wellbeing and environmentally friendly tourism in the SB region”.
Transgraniczna inicjatywa ma na celu poprawę jakości obiektów i ofert turystycznych. Jesteśmy przekonani, że turystyka mentalna i zrównoważona jest niezbędna do długoterminowego zdrowia i dobrobytu Regionu Bałtyckiego. Rozwój turystyki musi być zgodny z ochroną środowiska, zachowaniem dziedzictwa kulturowego i dobrostanem społeczności.
Wspólnie z polskim liderem Polską Unią Mobilności Aktywnej i litewskim partnerem klubem ekologicznym Zvejone wypracowujemy program certyfikacji, który skupia się na uważności, dobrym samopoczuciu psychicznym, dbaniu o środowisko naturalne i lokalne dziedzictwo. Wzięliśmy sobie na warsztat trzy formy turystyki: birdwatching, turystyka pszczelarska i turystyka winiarska.
Przed nami organizacja warsztatów dla przedsiębiorców i stworzenie kursu e-learningowego.
W planie mamy też rejs na ptaki po Zatoce Puckiej dla lokalnej społeczności i kolejne spacery przyrodnicze. Damy znać na Facebooku Kaszuby Północne.
Bogactwo regionu jest ogromne, a wielu wątków jeszcze nie poruszyłyśmy. Będę śledzić informacje i mam nadzieję, że do zobaczenia gdzieś na szlaku. Dziękuję za rozmowę.
Barbara Mudlaff – Pomysłodawczyni konkursu fotograficznego „Naturalnie, Kaszuby Północne”, miłośniczka przyrody, ekspertka pozarządowa z ponad 10-letnim doświadczeniem w marketingu terytorialnym. Realizuje projekty międzynarodowe, np. z programu Interreg. Skutecznie pozyskuje środki unijne oraz granty na rozwój turystyki na Kaszubach (np. tworzenie szlaków, infrastruktury turystycznej).
