Dzisiejsze społeczeństwo mierzy się z różnego rodzaju trudnościami typu: kryzys zdrowia psychicznego, samotność seniorów, skutki zmian klimatycznych. Stoi również przed wyzwaniami edukacyjnymi, wypaleniem zawodowym i innymi. 

Tym samym konieczne jest podjęcie przemyślanych działań ukierunkowanych na realne potrzeby ludzi i danego środowiska lokalnego. Odpowiedzią na te trudności staje się współpraca międzysektorowa. 

Jedną z takich form współpracy jest wolontariat pracowniczy. „Wolontariat pracowniczy to inicjowanie i wspieranie przez pracodawcę działań społecznych realizowanych przez pracowników, z wykorzystaniem ich wiedzy, umiejętności i czasu pracy”¹.    

Jest to narzędzie mające duży potencjał społeczny, które może stać się ważnym elementem strategii odpowiedzialności i współpracy lokalnej, jeżeli zostanie odpowiednio wdrożone. 

To również przestrzeń dla potencjału firm, wiedzy i rozwiązań organizacji społecznych oraz odpowiedź na realne potrzeby mieszkańców. To również sposób, aby pokazać innym, iż podejmowane działania mają nie tylko sens,
ale również jak ważne jest działanie jako wspólnota. 

PODSTAWY PRAWNE

Kluczowym aktem prawnym jest Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r.
o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873 z późn. zm.). 

Dodatkowymi źródłami prawnymi w temacie są:

• Ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990
  Nr 16 poz. 95 z późn. zm.),
• Kodeks cywilny – w zakresie świadczeń nieodpłatnych i relacji umownych między podmiotami (np. porozumienie wolontariackie),
• Kodeks pracy – w kontekście udzielania przez pracodawcę zwolnień
  od pracy na działania wolontariackie (dobrowolne, możliwe, lecz nieobowiązkowe),
• Ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz.U. 2014 poz. 498 z późn. zm.).

KONCEPCJA SPOŁECZNEGO ZAANGAŻOWANIA Z WOLONTARIATEM PRACOWNICZYM 

Współczesne społeczeństwo potrzebuje aktywnych uczestników gotowych działać wspólnie i odpowiedzialnie. Wolontariat pracowniczy łączy zaangażowanie pracowników ze wsparciem pracodawców, odpowiadając na realne potrzeby lokalnych społeczności. Buduje dialog międzypokoleniowy. Wzmacnia empatię oraz rozwija kulturę organizacyjną i obywatelską.

Dzięki współpracy międzysektorowej wolontariat przekształca potencjał ludzi i organizacji w konkretne działania, które wzmacniają nie tylko ich więzi, ale i podnoszą kompetencje społeczne i zawodowe uczestników oraz budują dobro wspólne – dziś i na przyszłość.

„Wspieramy rozwój wolontariatu pracowniczego zarówno w dużych, korporacyjnych środowiskach pracy tj. Nationale-Nederlanden czy Coca-Cola HBC PL, ale także tych instytucjonalnych tj. Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Powiatowe Centrum Integracji Społecznej w Legionowie, Bursa Szkolnictwa Artystycznego w Warszawie. Konsekwentnie propagujemy go także wśród mniejszych lokalnych pracodawców, bo tu tkwi ogromny potencjał i jest wiele wyzwań do podjęcia. Dialog i współpraca międzysektorowa, budowanie przewag konkurencyjnych na pozytywnym wpływie społecznym, zaufaniu, reputacji i wspólnocie wartości to dla nas nie tylko strategia – to nasza pasja i misja.” – mówi Izabela Dyakowska, prezeska Fundacji Instytut Wolontariatu Pracowniczego oraz Fundacji Kapitalni Społecznie. 

Jak podkreśla Prezeska Fundacji Inicjowania Rozwoju Up Foundation² Natalia Siuda-Piotrowska „Wspieramy wszystkie sektory w budowaniu partnerskich relacji i jako organizacja wspierająca jesteśmy swego rodzaju klamrą łączącą te strony.  Zarówno firmy, instytucje publiczne, jak i organizacje często powtarzają, że nie wiedzą „jak zacząć”, „jak dotrzeć do firmy”, „nie znają organizacji pozarządowych…” 

Obecnie przy wsparciu Urzędu Marszałkowskiego w Gdańsku Fundacja Inicjowania Rozwoju Up Foundation prowadzi cykl spotkań międzysektorowych ” Śniadania z wolontariatem pracowniczym”. 

„Podczas tych spotkań dużo rozmawiamy o tym, jak mądrze organizować wolontariat pracowniczy w firmach, ale też w instytucjach publicznych. (…) Nasze gościnie i goście często podkreślają, że ważna jest tu dobra organizacja wolontariatu — np. budżet w firmie na realizację akcji wolontariatu pracowniczego, możliwość wyboru form zaangażowania, wspólne akcje wolontarystyczne — które jednocześnie świetnie integrują zespół firmy, czy jasny system organizacji wolontariatu — np. kiedy można się angażować i jak to jest
w firmie odebrane” – dodaje Prezeska Fundacji Inicjowania Rozwoju Up Foundation Natalia Siuda-Piotrowska.

ROLA ORGANIZACJI WSPIERAJĄCYCH 

Kluczową organizacją ekspercką i inicjatorem innowacyjnych formatów społecznego zaangażowania ludzi, zespołów, organizacji i społeczności jest Fundacja Instytut Wolontariatu Pracowniczego³.

Wspólnie z Fundacją Kapitalni Społecznie⁴, która wzmacnia lokalność i oddolne procesy zmiany – wspierają pro aktywność przedstawicieli sektorów pracodawców, NGO, JST, edukacji, słowem społeczności lokalnych. 

Razem realizują również kampanię „Robimy Lepszy Świat” przełamując bariery uprzedzeń, stereotypów, obaw, budując mosty dialogu i współpracy. 

PRZYKŁAD LOKALNY

Na przykładzie miast Legionowo, województwa pomorskiego oraz miasta Grodzisk Mazowiecki pragnę przedstawić realizowane inicjatywy w tym zakresie.  

Jak przekazuje Dorota Wróbel-Górecka, dyrektorka Powiatowe Centrum Integracji Społecznej: „Niemalże od dekady wspieramy inicjatywy włączające lokalnych pracodawców i ich pracowników w życie społeczne. Konkurs 'Odpowiedzialni Społecznie’ jest tego świetnym przykładem, który co roku pokazuje naszej społeczności najlepsze praktyki i przykłady działalności społecznie zaangażowanej. Z kolei dzięki wolontariatowi pracowniczemu w Powiatowym Centrum Integracji Społecznej w Legionowie osoby uczestniczące w warsztatach aktywizujących do wejścia na rynek pracy mają realną możliwość zaangażowania się w działania społeczne i poczucia sprawczości. Wsparcie potrzebujących lokalnych organizacji i instytucji otwiera nas na dzielenie się tym, co mamy najlepszego, uwalniamy lokalny kapitał społeczny bez wykluczania, który procentuje. Włączamy na wiele sposobów!”

Jak podkreśla Roman Smogorzewski, Starosta Legionowski.  „W powiecie legionowskim od lat konsekwentnie stawiamy na współpracę międzysektorową. Co roku organizujemy Forum Współpracy Międzysektorowej, które stało się stałym punktem na mapie inicjatyw wspierających rozwój społeczny. To przestrzeń konkretnych rozmów, wspólnych wniosków i realnych działań, które przekładają się na nowe projekty i trwałe relacje. Chętnie też gościmy wolontariat pracowniczy w naszych instytucjach, bo wiemy, jak bardzo wzmacnia on lokalną wspólnotę, buduje zaufanie i podnosi jakość codziennej pracy na rzecz mieszkańców”.

Wolontariat Szpitalny w województwie pomorskim to program dedykowany wszystkim osobom zainteresowanym wsparciem pracowników szpitali w ich pracy oraz pacjentów w procesie powrotu do zdrowia. Jest to inicjatywa oddolna, zainicjowana przez pracowników szpitali i obejmuje wszystkie podmioty lecznicze należące do Samorządu Województwa Pomorskiego.
Ma ona charakter wolontariatu pracowniczego.

Wolontariusze angażują się zarówno w działania specjalistyczne, jak i akcyjne (np. obchody Dnia Dziecka, Dnia Babci i Dziadka). Ważną rolę odgrywa tu również współpraca szpitali z organizacjami pozarządowymi, która sprzyja wymianie doświadczeń i łączeniu zasobów.

„W programach zdrowotnych Samorząd Województwa Pomorskiego zachęca do angażowania się dodatkowo pracowników w działania na rzecz pacjenta, które nie są obowiązkiem ani pracownika, ani pracodawcy. To łagodzenie sytuacji stresowych u pacjentów związanych z chorobą, również poprzez wolontarystyczną opiekę poszpitalną. Tworzenie takich warunków wspomagał program Pomorskie Wspiera, który ofertował także podnoszenie kompetencji wolontariuszy w zakresie komunikacji czy radzenia sobie ze stresem. 

Takie postawy przez ostatnie lata były promowane podczas Gali Wolontariatu Szpitalnego, w ramach której przyznawano nagrody „Pomorskiego Bratka”. Był to wyraz podziękowania wolontariuszom i koordynatorom za poświęcony czas drugiemu człowiekowi.” – mówi Katarzyna Brzychcy z Departamentu Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

„Wolontariat jest ważnym działaniem na każdym z etapów życia człowieka. Rozwijający się w miejscach pracy ma szczególne znaczenie, integruje społeczność firmy, przynosi satysfakcję pomagania, daje możliwość nabycia kompetencji, umiejętności, ale również zrealizowania pomysłu często polepszającego jakość życia innej osoby,” – dodaje Agata Chrul z Biura ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego. 

Jestem mieszkanką Grodziska Mazowieckiego. Moja gmina również podejmuje szereg inicjatyw np.:

• integracja międzypokoleniowa „Seniorada” (2023- 2025).,
• Strefa Aktywnego Seniora,
• Szlachetna Paczka⁵ i inne.

„Wolontariusze Firm z terenu Grodziska Mazowieckiego przy współpracy z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w ostatnich latach organizowali sprzątanie okolicy z okazji Dnia Ziemi i grobów w okresie 1 Listopada, Dzień Dziecka, Mikołajki dla Dzieci będących pod opieką Ośrodka i z Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej. Organizujemy spotkania międzypokoleniowe z warsztatami mającymi na celu zaangażowanie w pomaganie. 

Wolontariat pracowniczy to świetna forma budowania zespołu, wzmacniania wartości firmy i realnego wpływu na otoczenie. Angażując pracowników w działania społeczne, firma nie tylko wspiera potrzebujących, ale też tworzy kulturę współpracy, zaangażowania i odpowiedzialności.

Dobro powraca – przekonaj się sam! Zapraszamy zainteresowanych wolontariatem do kontaktu z OPS w Grodzisku Mazowieckim.” – dodaje przedstawicielką Zespołu do Spraw Aktywizacji Zawodowej i Wolontariatu Marzenna Kuczyńska.

KORZYŚCI DLA KAŻDEGO SEKTORA 

Z punktu widzenia gminy i jej jednostek to na pewno integracja mieszkańców i wzrost zaufania społecznego. To również zwiększenie zasobów ludzkich i merytorycznych. Realizacja celów polityki lokalnej bez dodatkowych obciążeń budżetowych. 

Z punktu widzenia firm jest to możliwość realizacji celów CSR i ESG, integracja i rozwój kompetencji społecznych pracowników i kultury organizacyjnej, budowa prestiżu firmy zaangażowanej społecznie. 

Dla organizacji pozarządowych (NGO) i instytucji to możliwość dostępu do profesjonalnego wsparcia, sieci kontaktów i zasobów organizacyjnych partnerów biznesowych i instytucjonalnych. 

Z punktu widzenia wolontariuszy to poczucie realnego wpływu na otoczenie, wspólnotowości i bezpieczeństwa społecznego. 

PODSUMOWANIE I REKOMENDACJE 

Międzysektorowa współpraca to wspólne wykorzystanie zasobów samorządów, firm i organizacji społecznych.  Umożliwia skuteczne działania w obszarach społecznych, edukacyjnych, środowiskowych i zdrowotnych.

Kluczowe są tutaj: jasno określone cele, spójne wartości zaufanie. Ale również otwarta komunikacja oraz zaangażowanie partnerów posiadających doświadczenie i wiedzę ekspercką.

Ważną rolę odgrywa edukacja – nie tylko w zakresie samego wolontariatu pracowniczego jako narzędzia CSR, ale też jako sposobu budowania odpowiedzialnych wspólnot i kultury współdziałania. 

Dialog międzysektorowy staje się nie tylko kanałem komunikacji, ale przede wszystkim, fundamentem wspólnego działania i poczucia wpływu na zmiany lokalnej społeczności. 

Wśród barier, które wymagają uważnego zaadresowania we współpracy międzysektorowej, znajdują się m.in. nadmierna biurokracja, różnice w komunikacji. To również odmienne tempo działania poszczególnych partnerów, a także ograniczone zasoby ludzkie i instytucjonalne.

Zdaniem Fundacji Instytut Wolontariatu Pracowniczego najważniejsze jest: 

• tworzenie lokalnych HUB-ów współpracy, w których JST, NGO i biznes siadają do jednego stołu, 
• inwestowanie w liderów społecznych i wzajemną edukację współdziałania – to kapitał przyszłości, 

• planowanie działań strategicznie, z uwzględnieniem długofalowego
  i mierzalnego wpływu społecznego, 
• włączanie wolontariatu pracowniczego jako trwałego elementu współpracy międzysektorowej, a nie tylko okazjonalnego jednorazowego projektu. 

„Warto szukać dobrych inspiracji, przykładów, już istniejących programów i zaangażowanych firm. (…) Dobrze przemyśleć jaki wolontariat pracowniczy i jak go dobrze zorganizować i nie bać się zrobić pierwszego kroku i pytać innych, jak to robią.”- dodaje Prezeska Fundacji Inicjowania Rozwoju Up Foundation Natalia Siuda-Piotrowska.

5 grudnia obchodzony jest Międzynarodowy Dzień Wolontariusza — jest
to wyjątkowa okazja, by docenić wszystkich, którzy angażują się na rzecz innych, szczególnie poprzez wolontariat pracowniczy.

To dobra okazja, aby spojrzeć wstecz na dotychczasowe działania i podsumować ich pozytywny wpływ na lokalne społeczności.

Oczekiwane zmiany powstają przez wspólne działanie. To też dobry moment na zaproszenie kolejnych firm do dołączenia do tej ważnej inicjatywy. 

Bo to nie tylko wsparcie potrzebujących, ale też szansa na rozwój kompetencji, budowanie zaangażowania zespołu i wzmacnianie relacji z otoczeniem.

Razem #RobimyLepszyŚwiat – zaczynając od siebie i swoich lokalnych społeczności. Dołącz do wolontariatu i twórz razem z innymi realną zmianę!

Źródła:

• Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. 2003 nr 96 poz. 873 z późn. zm.). 
• Ustawie z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. 1990 Nr 16 poz. 95 z późn. zm.) 
• Ustawa z dnia 14 marca 2014 r. o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz.U. 2014 poz. 498 z późn. zm.)
• Wolontariat pracowniczy – Forum Odpowiedzialnego Biznesu
• Up Foundation – Fundacja Inicjowania Rozwoju Up Foundation
• O NAS – FUNDACJA Instytut Wolontariatu Pracowniczego
• Front Page – 2025 Fundacja KAPITALNI SPOŁECZNIE
• Słownik skrótów – Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie
• Organizacja pozarządowa – Wikipedia, wolna encyklopedia
• Samorząd terytorialny – Wikipedia, wolna encyklopedia
• CSR – Społeczna odpowiedzialność biznesu – PARP – Centrum Rozwoju MŚP
• ESG – Definicja

1.  Źródło: Wolontariat pracowniczy – Forum Odpowiedzialnego Biznesu ↩︎
2. Up Foundation – Fundacja Inicjowania Rozwoju Up Foundation ↩︎
3.  WSPIERAMY – FUNDACJA Instytut Wolontariatu Pracowniczego ↩︎
4.  Front Page – 2025 Fundacja KAPITALNI SPOŁECZNIE
   ↩︎
5. Wolontariusz Szlachetnej Paczki – pomagaj najbardziej potrzebującym ↩︎