Groupe SOS była jedną z organizacji odwiedzonych w ramach wizyty studyjnej poświęconej ekonomii społecznej w projekcie „Włączamy Pomorskie!”, organizowanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Gdańsku (ROPS). Tak nas zaciekawiła jej działalność, że poprosiliśmy o przygotowanie materiału do publikacji do naszego magazynu. Wizyta pozwoliła nam z bliska poznać, jak działa federacja zrzeszająca stowarzyszenia i przedsiębiorstwa społeczne, jakie wartości kierują jej działaniami oraz w jaki sposób wspiera lokalne społeczności w realizacji projektów o charakterze społecznym, edukacyjnym i ekologicznym. [Magda Jabłońska, redaktorka i tłumaczka]
Historia i misja Groupe SOS
Groupe SOS to francuska organizacja pozarządowa działająca na rzecz wspólnego dobra i solidarności. Zrzesza podmioty ekonomii społecznej, które realizują wspólny cel: budowanie sprawiedliwego, solidarnego społeczeństwa i dbanie o środowisko.
Od swojego powstania w 1984 roku (wówczas jako SOS Drogue International) Groupe SOS zrealizował setki projektów w Europie, współpracując z ponad 85 organizacjami z 19 krajów. Organizacja finansuje swoje działania z ponad 15 europejskich programów wsparcia, w tym Erasmus+, Europe Creative, New European Bauhaus, FAMI, FSE+ i FEDER.
Działania Groupe SOS koncentrują się na dwóch priorytetach:
- Zarządzaniu placówkami non-profit dla młodzieży, osób starszych i osób w trudnej sytuacji zdrowotnej lub społecznej.
- Budowaniu przyszłości zrównoważonej i włączającej, m.in. poprzez projekty związane z ekologią, rewitalizacją lokalną, odpowiedzialnym handlem oraz dostępem do kultury.
Organizacja zatrudnia 26 000 pracowników, dociera do 2 milionów beneficjentów rocznie i działa w 50 krajach, pokazując, że szeroki wpływ społeczny jest możliwy przy zachowaniu solidarności.
Działania Groupe SOS koncentrują się na dwóch priorytetach:
- Zarządzaniu placówkami non-profit dla młodzieży, osób starszych i osób w trudnej sytuacji zdrowotnej lub społecznej.
- Budowaniu przyszłości zrównoważonej i włączającej, m.in. poprzez projekty związane z ekologią, rewitalizacją lokalną, odpowiedzialnym handlem oraz dostępem do kultury.
Organizacja zatrudnia 26 000 pracowników, dociera do 2 milionów beneficjentów rocznie i działa w 50 krajach, pokazując, że szeroki wpływ społeczny jest możliwy przy zachowaniu solidarności.
Wartości, które kierują działaniami Groupe SOS, to:
- Odwaga w solidarności – nikt nie pozostaje poza wspólnotą, niezależnie od swojej sytuacji.
- Równość i szacunek dla wszystkich – każdy człowiek powinien być wysłuchany i otrzymać wsparcie.
- Śmiałość w odmienności – łamanie schematów, eksperymentowanie i łączenie nowych partnerów dla dobra społecznego.
Federacyjny model działania – korzyści dla członków
Groupe SOS zrzesza dziś liczne podmioty ekonomii społecznej. Ich współpraca opiera się na modelu federacyjnym, który pozwala łączyć efektywność ekonomiczną z działaniem na rzecz dobra publicznego.
Każda organizacja zachowuje własną strukturę zarządczą (prezesa, wiceprezesa, radę doradczą) i zespoły wykonawcze, które prowadzą codzienną działalność. Jednocześnie korzysta ze wspólnych funkcji wsparcia, ekspertów i bezpiecznego zaplecza finansowego, co pozwala skupić się na realizacji misji społecznej.
Model ten jest elastyczny, respektujący autonomię organizacji i solidarność między członkami, umożliwiając dzielenie się wiedzą, doświadczeniem i narzędziami.
Obszary działań i konkretne przykłady na poziomie lokalnym
Groupe SOS działa w wielu obszarach, uznając, że wyzwania społeczne, ekonomiczne i środowiskowe są ze sobą powiązane:
- Zdrowie – zarządzanie szpitalami, klinikami i centrami opieki, w tym w obszarach wiejskich i defaworyzowanych.
- Solidarność i wsparcie społeczne – pomoc osobom w trudnej sytuacji, osobom z niepełnosprawnościami czy uchodźcom poprzez mieszkania, wsparcie integracyjne i doradztwo.
- Edukacja i kultura – wspieranie młodzieży, edukacji obywatelskiej, dostępu do kultury i tworzenia artystycznego.
- Ekologia i rewitalizacja – projekty zrównoważonej rolnictwa, gospodarki cyrkularnej, ochrony bioróżnorodności oraz lokalnej przedsiębiorczości (np. 1000 cafés, Fermes d’Avenir).
Takie podejście pozwala Groupe SOS na realne i trwałe rozwiązania problemów społecznych, ekonomicznych i środowiskowych, pozostając blisko lokalnych społeczności.
Finansowanie i rola ekonomii społecznej
Model finansowy Groupe SOS opiera się na równowadze między finansowaniem publicznym, zasobami własnymi i partnerstwami prywatnymi. Około 80% środków pochodzi ze świadczenia usług publicznych (zdrowie, edukacja, mieszkalnictwo, zatrudnienie), a reszta z mecenatu, inwestycji społecznych i działalności komercyjnej o charakterze społecznym.
Organizacja nie ma udziałowców – wszystkie zyski są reinvestowane lub odkładane na rezerwy, co pokazuje, że NGO może być stabilne, wydajne i tworzyć trwałe miejsca pracy, nie tracąc z oczu swoich wartości.
Współpraca z lokalnymi partnerami
Dla lokalnych organizacji współpraca z Groupe SOS oznacza dostęp do międzynarodowej sieci i know-how, przy zachowaniu własnej autonomii i lokalnego charakteru. Projekty są współtworzone z lokalnymi partnerami, uwzględniając ich potrzeby i priorytety.
Formy współpracy mogą obejmować:
- tworzenie wspólnych przedsiębiorstw społecznych,
- przejmowanie placówek w trudnej sytuacji,
- dzielenie się wiedzą i doświadczeniem,
- włączanie lokalnych inicjatyw w szerszą sieć.
Celem jest zwiększenie wpływu społecznego partnerów, przy jednoczesnym zapewnieniu trwałości ekonomicznej projektów.
Jak jest rola Groupe SOS w budowaniu europejskiego ekosystemu solidarności?
Groupe SOS działa każdego dnia, wraz ze swoimi partnerami europejskimi, aby przyczyniać się do rozwoju Unii Europejskiej opartej na solidarności, sprawiedliwości społecznej i poszanowaniu granic planety. Obecni w 19 krajach, realizując ponad sto projektów, dostrzegamy, że wyzwania związane z walką ze zmianami klimatu, nierównościami społecznymi oraz ochroną osób najbardziej narażonych dotyczą całego kontynentu. Przekonani, że Unia Europejska stanowi wyjątkową przestrzeń dla działań i innowacji społecznych, promujemy osiem obszarów działań priorytetowych: dobre starzenie się, powszechny dostęp do kultury, przedsiębiorczość o wpływie społecznym, równość płci, mobilność, transformację cyfrową, godne mieszkalnictwo oraz walkę z uzależnieniami. W kontekście osłabienia spójności społecznej, wzrostu postaw tożsamościowych i rosnącej aktywności skrajnej prawicy, podkreślamy, że Unia Europejska powinna odgrywać kluczową rolę w budowaniu modeli naprawdę solidarnych, sprawiedliwych i respektujących życie. Poprzez te działania Groupe SOS broni wizji Europy aktywnej, inkluzywnej i zjednoczonej, która nie pozostawia nikogo w tyle
Zdjęcia ilustrujące tekst zostały zrobione przez uczestników wyjazdu „Włączamy Pomorskie!”, organizowanym przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Gdańsku w październilu 2025 r.
