Pierwszym krokiem w cyfrowych zmianach społecznych jest poznanie realnych potrzeb użytkowników. O tym właśnie było spotkanie podsumowujące projekt „DIGI INCLUSION Leaving No One Behind in a Digital World”, które odbyło się 14 stycznia br. w Gdańskiej Fundacji Przedsiębiorczości STARTER.
Istnieją takie projekty, które w rzeczywisty sposób wpływają na ludzi i nie są jedynie danymi statystycznymi i wskaźnikami. Przykładem takiego projektu jest „DIGI Inclusion – Leaving No One Behind in a Digital World”, realizowany w ramach programu URBACT IV przez Gdańską Fundację Przedsiębiorczości Starter wraz z międzynarodowymi partnerami.
Ponad dwa lata intensywnej pracy, dziesiątki spotkań, badań oraz rozmów z mieszkańcami i mieszkankami Gdańska pokazało, jak złożonym i wielowymiarowym wyzwaniem jest przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu – zwłaszcza w dużym mieście. Kluczem okazało się nie tylko wdrażanie rozwiązań technologicznych, ale przede wszystkim uważne wsłuchiwanie się w realne potrzeby mieszkańców.
Jak podkreślają koordynatorki projektu z Gdańskiej Fundacji Przedsiębiorczości Starter – Aleksandra Abakanowicz oraz Anna Knoff – największym wyzwaniem już na samym początku realizacji projektu było zrozumienie punktu wyjścia.
„Największym wyzwaniem było tak naprawdę zmapowanie tego, co się w Gdańsku już dzieje i czego brakuje” – mówi Anna Knoff.
Gdańsk – miasto, którego skala zobowiązuje!
Gdańsk jest największym miastem w europejskiej sieci projektu, co oznaczało ogromną różnorodność inicjatyw, interesariuszy i potrzeb mieszkańców. Zanim pojawiły się rekomendacje, konieczne było przeprowadzenie dogłębnej analizy zastanej rzeczywistości.
Zespół projektowy rozpoczął od badań ankietowych wśród liderów lokalnych społeczności: domów i klubów sąsiedzkich, organizacji pozarządowych oraz bibliotek miejskich i instytucji, które na co dzień są pierwszym punktem kontaktu dla osób, które szukają cyfrowej pomocy.
„Przyjęłyśmy taktykę, że słonia należy jeść po kawałku, kaskadowo prowadziłyśmy badania, patrząc, gdzie są liderzy lokalni i jakie »świecące punkty« już istnieją na mapie miasta” – podkreśla Aleksandra Abakanowicz.
Seniorzy – grupa społeczna najbardziej narażona na wykluczenie cyfrowe.
Jednym z najważniejszych wniosków z przeprowadzonych badań było wyraźne wskazanie grupy, która najczęściej i najgłośniej sygnalizuje trudności w sferze cyfryzacji. Są nimi seniorzy.
„Seniorzy to grupa, która najczęściej aktywnie prosi o pomoc i zgłasza trudności” – zauważa Anna Knoff
„To nie znaczy, że inne osoby tych trudności nie mają, ale seniorzy po prostu o nich mówią”.
Aby lepiej zrozumieć skalę i charakter problemu, zespół poszedł o krok dalej, bezpośrednio do samych seniorów. Rozmowy prowadzone były m.in. podczas Gdańskiego Pikniku Senioralnego oraz Targów Aktywności i Pracy Senioralnej. Pytano o codzienne korzystanie z technologii, bariery, lęki i powody rezygnacji z usług cyfrowych.
Testowanie z seniorami – innowacyjne podejście do rozwiązania problemu.
Jednym z najbardziej wartościowych i innowacyjnych elementów projektu był pilotaż z udziałem seniorów i specjalistów IT, zrealizowany w siedzibie Startera. Uczestnicy wspólnie testowali funkcjonalność Gdańskiego Centrum Kontaktu – miejskiej platformy do zgłaszania problemów, od nieprawidłowo zaparkowanych samochodów po kwestie porządkowe. Takie podejście pozwoliło spojrzeć na cyfrowe usługi miasta oczami realnych użytkowników i zidentyfikować bariery, które dla projektantów często pozostają niewidoczne.
Siła międzynarodowych partnerstw.
Projekt nie mógłby się udać bez szerokiej współpracy. Kluczową rolę odegrała międzysektorowa Grupa Robocza, łącząca przedstawicieli administracji publicznej, organizacji pozarządowych i środowiska biznesowego.
„Miałyśmy ogromną przychylność zarówno ze strony urzędu, jak i organizacji pozarządowych” – podkreślają koordynatorki.
W projekcie sieć współpracy tworzyły europejskie miasta: Mollet del Vallès (Hiszpania) – lider projektu, Alexandroupolis (Grecja), Iasi (Rumunia), Jelgava (Łotwa), Torres Vedras (Portugalia), region Zenica-Doboj (Bośnia i Hercegowina), agencję rozwoju Côte d’Opale (dystrykt Boulogne sur mer – Francja) i agencję regionalną Lepida (Bolonia – Włochy) oraz Gdańska Fundacja Przedsiębiorczości, która reprezentuje miasto Gdańsk.
Dzięki tej współpracy udało się wypracować wspólne rekomendacje i porozumienie dotyczące przeciwdziałania wykluczeniu cyfrowemu w Gdańsku.
Wnioski na przyszłość.
Kluczowym rezultatem projektu jest stworzony Playbook – praktyczny narzędziownik dla miast i instytucji publicznych. To nie jest zwykły raport, ale zbiór wskazówek i rozwiązań możliwych do wykorzystania w codziennej pracy.
Playbook składa się z 17 konkretnych wskazówek oraz 16 przykładów wdrożeń, które można stosować elastycznie, w zależności od lokalnych potrzeb. Porządkuje nasze myślenie o usługach cyfrowych i potrzebach, z jakimi zmagają się mieszkańcy. Ułatwia odbiorcom narzędziownika diagnozę barier, jakie mogą pojawić się w ich lokalnym ekosystemie.
Na koniec realizacji projektu, największym zaskoczeniem dla koordynatorek okazało się, jak wiele można osiągnąć, gdy technologia przestaje być celem samym w sobie, a staje się narzędziem dialogu. Projekt „DIGI – INCLUSION Leaving No One Behind in a Digital World” pokazał, że skuteczne wyjście z wykluczenia cyfrowego zaczyna się od empatii, oraz od zadania sobie prostego pytania: dla kogo tak naprawdę projektujemy usługi cyfrowe?
Projekt „DIGI-INCLUSION – leaving no-one behind in a digital world” realizowany w ramach Programu URBACT IV (Europejska Współpraca Terytorialna – EFRR).
